Milli Mücadele yıllarında Emirdağ’da işgal kuvvetlerine karşı askeri ve sivil örgütlenme birlikte yürütülmüş, eşgüdüm halinde çalışılmıştır. Yerli yolbaşçılar ve öncüler bu kutlu yolda gayrette bulunurken, Birinci Meclis ile Batı Cephesi Karargâhı tarafından görevlendirilen sivil ve askerler de yer alarak topyekun mücadele edilmiştir.
Elmas Pehlivan, bunlardan biridir. Ancak Pehlivan’ın gönüllü bir efe mi yoksa asker kökenli bir görevli mi olup olmadığı konusunda kaynaklarda bir açıklama bulunamamıştır. Herhalukârda onun bir kahraman olduğu, Emirdağ’da Kuva-yı Milliye ve Müdafa-yı Hukuk Cemiyeti’nin kuruluşunda bulunduğu, iç isyanların bastırılmasında Karakeçili Alayı ile birlikte hareket ettiği bilinmektedir.
Milli Mücadele boyunca, Misak-ı Milli sınırlarını düşman işgalinden kurtarmak için memleketi nere olursa olsun bütün bir millet varını yoğunu, canını cananını ortaya koyarak savaşmıştır. Ödemişli Emirdağ’da, Emirdağlı Uşak’ta çarpışmıştır. Ordu- millet olmak; yediden yetmişine, kızından kızanına, gencinden yaşlısına.. bir bütün hâlinde düşmana karşı bayrak kaldırıp ayyıldızın altında toplanmaktır.
Emirdağ’da Kuva-yı Milliye çete birlikleri çok kısa zamanda teşkilatlanarak savunma ve isyan bastırma görevlerini üstlenmişlerdir. Bunlardan Karakeçili Alayı Arif Bey komutasında olup Ankara Hükümeti emirleriyle hareket etmektedir. Elmas Pehlivan, Kara Ahmet Efe, Çerkes Osman Bey Müfrezelerinin üçü de Reşit Bey’e bağlıdır. Tahir Efe ise birliği ile yüzbaşı olarak düzenli kuvvetlerde görev yapmıştır. Böylece Emirdağ halkı, 5 askeri kuvvetiyle İstiklal Savaşına destek verip katkı sağlamıştır.
Prof. Dr. Nuri Köstüklü¸ Elmas Pehlivan’ın kimliği ve hizmetleriyle ilgili şu bilgileri vermektedir: ‘’ Aziziye Şube Başkanı Hasan’ın verdiği bilgiye göre, Aziziye’de milli bölük kurulmuş ve bu bölük zabitanı ve mühimmatıyla 29 Ağustos günü öğle üzeri Milli Cihat Komutan Yardımcısı Yzb.Nuri Bey’e teslim edilmiştir. Aziziye ve Bolvadin şubelerinden ‘’mücahidin 100 süvari ve 600 piyade’’ 2 Ekim’de Karahisar’a ulaşmıştır. Ayrıca yine Ekim ayındaki yazışmalardan Aziziye ve havalisinde ‘’Elmas Çavuş Müfrezesi’’
veya ‘’ Elmas Pehlivan Müfrezesi’’ adıyla milis gönüllü kuvvet kurulduğunu görüyoruz. Bu müfrezenin Karahisar bölgesinde aktif bir şekilde milis kuvveti toplayan Karahisar Heyet-i Milliye Reisi Reşit Bey’le hareket ettiği aziziye Şube Reisi Ziyaeddin’in 20 Ekim’de Kalem Riyaseti’ne gönderdiği yazıda ; Aziziye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti marifetiyle toplanan 15 hayvanın Çelikalay kurucusu ve komutanı Hoca Şükrü’ye verildiği, Reşit Bey’le hareket eden Elmas Pehlivan Müfrezesi’ne 68, Kara Ahmet Müfrezesi’ne 50, Çerkes Osman Bey Müfrezesi’ne 4 hayvan olmak üzere toplam 137 hayvanın verildiği ifade edilmektedir. Bu bilgiler bize bu bölgedeki milis kuvvetleri hakkında bir fikir vermektedir. Kara Ahmet , Aziziyeli olup Reşit Bey’in emride hareket ediyordu.Hatta onun emriyle Karabağ ve Çukurcak köyle rinden pek çok silah toplamış ve bunları Karahisar Heyet-i Merkeziyesi’ne göndermiş idi. Bazı yazılarda Elmas Bey’den Aziziye ve Havalisi Makedonya Çete Kumandanı Elmas Çavuş olarak bahsedilmektedir. Elmas Bey’in de bölgede adı çok geçmektedir. Çelikalay ile birlikte Elmas Bey Müfrezesi’nin Delibaş isyanının bastırılmasında da görev aldığını görüyoruz.’’ (1)
Elmas Pehlivan, ‘’ Aziziye ve havalisi ve Makedonya Çete Kumandanı’’ olarak mühür kullanmakta olup kaynaklarda ‘’Ödemişli İsmail’’ olarak belirtilmektedir. (2)
Büyük Taarruz’dan sonra bir müddet daha Emirdağ’da yaşadığı bilinen Ödemişli İsmail nam-ı diğer Elmas Pehlivan hakkında şimdilik bu yazılananların dışında bilgimiz bulunmamaktadır.
Kendisine rahmet dileriz, ruhu şâd olsun.
1. Prof.Dr.Nuri Köstüklü Milli Mücadele’de Manisa-uşak-Afyonkarahisar-Konya Hattı (8:fırka ve Akşehir kaşem riyasetleri 1920 yılı şifre-i mevrude defteri) -Atatürk Araştırma Merkezi Ankara-2009
2. Ahmet Altıntaş, T.C. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANA BİLİM DALI, Milli Mücadele Döneminde Afyon ve Havalisi (1919-1922) İst. 1990 Yüksek Lisans s.18
