Emirdağ Ağzı

Bir sesli işaretler sistemi olan dil, aynı toplulukta yaşayan veya aynı milletten olan insanların anlaşabilmelerini sağlayan en gelişmiş iletişim aracıdır. Dilin kaynağı çok eskilere dayanır ve dilin kendinden doğma kuralları vardır. Dil, toplumun ortaklaşa meydana getirdiği ve kullandığı canlı bir varlık, sosyal bir kurumdur. Dil, millet varlığının başında gelir.
Ana dil nedir?
Bugün ses yapısı, şekil ve anlam bakımından birbirinden az ya da çok farklılaşmış bulunan dil veya lehçelerin, kök bakımından bilinmeyen bir tarihte birleştikleri ortak dildir. Örnek olarak; Ana Türkçe, Ana Moğolca, Ana Arapça gibi…TDK sözlüğü ana dili şöyle açıklar;  Kendisinden başka diller veya lehçeler türemiş olan dil.
Ana dili nedir?
İnsanın doğup büyüdüğü aile ve soyca bağlı bulunduğu toplum çevresinden öğrendiği, bilinçaltına inen ve kişilerle toplum arasındaki ilişkilerde en güçlü bağı oluşturan dil.
Çocuğun ailesinden ve içinde yaşadığı topluluktan edindiği dil. (TDK)
Lehçe nedir?
Bir dilin tarihsel, bölgesel, siyasal sebeplerden dolayı ses, yapı ve söz dizimi özellikleriyle ayrılan kolu, diyalekt. (TDK)
Coğrafi ve kültürel etmenler bu ayrılmada rol oynar. Lehçelerde, ses, şekil ve kelime ayrılıkları çok büyüktür. Bazı dilciler, büyük ayrılıklarda lehçeyi başka bir dil olarak kabul etmeyi de önerirler. Çuvaşça ve Yakutça, Türkçe’nin lehçeleridir.
Şive nedir?
Bir dilin izlenebilen tarihi dönemlerinde ayrılmış koludur. Ayrılıklar, lehçede olduğu kadar değildir. İstanbul'da ‘’gelirim’’ derken, Türkistan şivesinde ‘’kelür men’’ denir. Ayrılık yazı diline girmiştir. Sınıflamalar da yazı dillerine göre olur.
Türk şiveleri şunlardır:
1:Güney-Batı (Oğuz) Grubu
a)Türkiye Türkçesi
b) Azerbaycan Türkçesi
c) Türkmen Türkçesi
d) Gagauz Türkçesi
2:Kuzey-Batı (Kıpçak) Grubu
a ) Kazak Türkçesi
b) Tatar (Kazan) Türkçesi
c) Kırgız Türkçesi
d) Başkurt Türkçesi
e) Karaçay-Malkar Türkçesi
f) Karakalpak Türkçesi
g) Kumuk Türkçesi
h) Nogay Türkçesi
i) Altay Türkçesi
j) Tuva Türkçesi
k) Hakas Türkçesi
3: Güney-Doğu Grubu :
a) Uygur Türkçesi
b) Özbek Türkçesi
Ağız nedir?
Aynı dil içinde ses, şekil, söz dizimi ve anlamca farklılıklar gösterebilen, belli yerleşim bölgelerine veya sınıflara özgü olan konuşma dili. Karadeniz ağzı, Konya ağzı gibi .
 Emirdağ ağzı, Oğuz Türkçesi içinde yer almaktadır.
     Doç. Dr. Dilek Erenoğlu Ataizi Oğuz Türkçesini;’’ Ural-Altay dil ailesinin bir kolu olan ve Batı Türkçesi grubu içinde bulunan Oğuz Türkçesi, XII. yüzyılın sonlarında oluşmaya başlamıştır. Selçuklulardan bugüne bir yazı dili geleneğine sahip olan bu şive Hazar Deniz’inden Balkanlara kadar yayılmış büyük bir koldur. Oğuz şivesi, şu coğrafyalarda konuşulmaktadır: Türkiye, Kıbrıs, Azerbaycan, İran (Güney Azerbaycan, Türkmenistan Türklerinin yaşadığı bölge, Horasan Türklerinin yaşadığı bölge, Halaç Türklerinin yaşadığı bölge, Kaşkay Türklerinin yaşadığı bölge, Hamse Türklerinin yaşadığı bölge) Türkmenistan, Irak, Suriye, Gagavuz Yeri, Yunanistan, Bulgaristan, Arnavutluk, Kosova ve Avrupa’daki ülkeler.
   Genel olarak Oğuz şivesi adı altında birleşen bu kollar, Türkiye Türkçesi, Türkmen Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Kaşkay Türkçesi, Halaç Türkçesi, Horasan Türkçesi, Balkan Türkçesi ve Gagavuz Türkçesi adları ile anılır.’’ sözleriyle ifade eder. Değerli hemşehrimiz Dilek hoca hanım Emirdağ ağzını ise şöyle tanımlar; ‘’    Güçlü medeniyetlere ve farklı kültürlere ev sahipliği yapmış Emirdağ’ın kültürü, kuşkusuz zengin bir kültürdür. Anadolu’da bugüne kadar Oğuz kültürü ve dil özellikleri ile özünü koruyan Emirdağ, gidip yerleştiği her yere bu özü taşımış, Emirdağlı kimliğini korumuştur. Emirdağ Ağzı, Oğuz Türkçesinin karakteristik özelliklerini taşımaktadır.’’
 
Prof. Dr. Erdoğan BOZ, ‘’Emirdağ Ağızlarının Afyonkarahisar Ağızları İçindeki Yeri’’ başlıklı yazısında konuyu şöyle açıklar; ‘’Emirdağ Dört ağız bölgesine ayrılabilir. Derleme yapılan sınırlı sayıdaki köylere göre şöyle bir tasnif yapılabilir.
1. Grup ağız bölgesi; (Balkan Oğuz göçmeni yerleşim yerleri) Ümraniye, Kılıçlar, Karayatak, Camili, Aydınkaya  vd.
2. Grup ağız bölgesi; (Türkmen yerleşim yerleri) Emirdağ (merkez), Gömü, Tabaklar, Ağılcık, Dağılgan, Elhan, Suvermez vd.
3. Grup ağız bölgesi (Karabağ göçmeni yerleşim yerleri) Bademli, Davulga, İncik, Karakuyu vd.
4. Grup ağız bölgesi (Yörük yerleşim yerleri) Demircili, Türkmen Köyü, Güveççi,  Çaykışla,  Soğukkuyu, Karacalar, Kırkpınar, Alibeyce, Bağlıca, Gözeli vd.
    Boz. Emirdağ ağzını; Muhacir ağzı, Türkmen ağzı, Karabağ ağzı ve Yörük ağzı olmak üzere dört grupta toplar. Ancak burada Yörük ağzı içinde gösterilen Boynuyoğunlu ağzını ayırmak gerektiği inancındayım. Böylece Emirdağ ağzı :Ural-Altay Dil ailesinin Altay kolundan olan Batı Türkçesinin Oğuz Türkçesi bölümündendir.